مىگيرد ، اين مىگويد : به من ستم كرده‌اى ، آن مىگويد : به من ناسزا گفته‌اى و اين مىگويد : مرا ريشخند كرده‌اى . يكى مىگويد : در غيبت من مرا به بدى ياد كرده‌اى ، ديگرى مىگويد : بد همسايه‌اى براى من بوده‌اى ديگرى مىگويد : در معامله با من غشّ به كار بردى ، آن مىگويد : در معامله با من مرا مغبون كردى و عيب كالاى خود را از من پوشيده داشتى ، اين مىگويد : نرخ كالاى خود را به من دروغ گفتى ، آن مىگويد : ديدى كه من نيازمند بودم و تو توانگر بودى مرا اطعام نكردى و اين مىگويد : ديدى كه به من ستم مىرود و تو مىتوانستى ستم را از من بر طرف كنى امّا با ستمكار مدارا ورزيدى و رعايت حال من نكردى . در اثناى اين احوال مطالبه كنندگان چنگال خود را در تو فرو مىبرند و سخت گريبانت را مىگيرند و تو از بسيارى آنها مبهوت و متحيّر مىمانى به طورى كه كسى باقى نمىماند كه در طول عمرت به اندازهء درهمى با او داد و ستد داشته باشى يا با وى در مجلسى همنشين شده‌اى و از او بر ذمّه تو مظلمه‌اى است اعمّ از غيبت يا خيانت يا نظر كردن به ديده حقارت جز اين كه همه حضور خواهند داشت و تو از مقاومت در برابر آنها ناتوانى و تنها به مولى و پروردگار خود اميدوارى كه شايد تو را از دست اينان برهاند چه نداى خداوند جبّار به گوشت رسيده است كه : الْيَوْمَ تُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ « 1 » در اين هنگام از ترس دلت از جا كنده مىشود و به هلاكت خود يقين مىكنى و به ياد مىآورى آنچه را خداوند بر زبان پيامبرش به تو بيم داده و فرموده است : وَ لا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّما يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصارُ ، مُهْطِعِينَ مُقْنِعِي رُؤُسِهِمْ لا يَرْتَدُّ إِلَيْهِمْ طَرْفُهُمْ وَ أَفْئِدَتُهُمْ هَواءٌ « 2 » . آرى امروز چقدر شاد و مسرورى كه با آبروى مردم مضمضمه مىكنى و زبان به بدگويى آنها مىگشايى و اموال آنها را به شكم خود سرازير مىكنى ، و در آن روز چقدر دريغ و افسوس تو زياد خواهد بود به هنگامى كه تو را در دادگاه عدل الهى حاضر كنند و مورد خطاب و عقاب و سياست قرار دهند در حالى كه تو تهيدست و بينوا و ناتوان و خوار باشى و توانايى ندارى كه حقّى را به اهلش باز گردانى يا عذرى اقامه كنى . در اين هنگام حسناتى را كه با رنج و تعب در طول عمر خود فراهم كرده‌اى از تو مىگيرند و به خصمان و طلبكارانت به عوض حقوقى كه بر تو دارند مىدهند . از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله روايت شده كه فرموده است :

--> ( 1 ) غافر / 17 : امروز هر كسى در برابر كارى كه انجام داده جزا داده مىشود ، هيچ ظلمى امروز وجود ندارد . ( 2 ) ابراهيم / 42 و 43 : و گمان مبر كه خدا از كار ستمگران غافل است همانا آنها را به تأخير مىاندازد براى روزى كه ( از ترس و وحشت ) چشمها در آن از حركت باز مىايستد ، گردنها برافراشته ، سر به آسمان بلند كرده‌اند و حتى پلك چشمهايشان بى حركت مىماند و دلهايشان بكلّى ( فرو مىريزد ) خالى مىگردد .